1.Aile Rehberliği : Aile rehberliği, çocukların
gelişimine katkıda bulunabilmeleri amacıyla ailelere yapılan
sistemli ve düzenli çalışmalardır. Bu çalışmalar iki yönlüdür:
Birincisi ailelere psikolojik yardım yapıp onları rahatlatmak
ve özürlü çocukların kabulüne yardımcı olmaktır.İkincisi ise,
okul ve yuvada çocuklarına verilen eğitim programları
konusunda bilgilendirerek, çocukların eğitimine katkıda
bulunmalarını sağlamaktır.Onların eğitimine katkıda
bulundukları ölçüde hem gereksinimler karşılanmakta hem de
kendilerini psikolojik olarak daha rahatlamaları
sağlanmaktadır. ( Akkök, 1984)
Çocuğun okulda kazandığı becerilerin ev ortamında aile ile
işbirliği yapılarak pekiştirilmesi , eğitimin sürekliliği ve
pekiştirilmesi içinde gereklidir. Özellikle bugün ülkemizde,
özel eğitime gereksinimi olan çocuklara eğitim veren kurumların
sayıca az olması, ayıca bu kurumlarda çalışan personelin sayıca
yetersiz oluşu da ailelerin eğitilerek, çocuklarının gelişimine
katkıda bulunmalarını bir gereksinim haline getirmiştir.
2-Aile Danışmanlığı: Aile danışmanlığı, psikolojik
danışma ve anne-baba eğitimi olarak iki alanda sürdürülmektedir.
Psikolojik danışma, bu alanda bilgili ve deneyimli bir uzmanla,
özürlü çocuğun anne-babası arasında yer alan, anne-babanın
sorunlarını çözmek için gerekli tutum ve becerileri
geliştirmeleri üzerinde odaklaşan bir öğrenme sürecidir.( Akt.
Özgür, İskender 2000) Danışma sürecinde anne-babaların ifade
etmekten kaçındıkları öfke, suçluluk, düşmanlık gibi duygularını
özgürce ifade edebilmeleri için fırsatlar verilir, onlara
kendileri ve çocukları için gerçekçi planlar yapabilmeleri
konusunda yardım edilir.
Kendi becerilerine inanmaya başlama ve sosyal çevre ile daha
fazla iletişime girmelerine yardımcı olma psikolojik danışmanın
hedefleri arasındadır. Ayrıca, diğer özürlü çocukları olan
ailelerle birlikte ‘ grup’ çalışmaları yapılarak anne-babaların
yalnız olmadıklarını anlamaları, kendi sorunlarına benzer
sorunları olan daha pek çok anne baba olduğunu öğrenerek onlarla
duygu ve düşüncelerini paylaşmaları sağlanır.
Anne-baba eğitimi programlarında ise anne-babanın çocuklarıyla
iletişimlerinde etkili olmalarını sağlayan teknikleri ve
becerileri öğrenmeleri sağlanır. Ayrıca çocuğun özürü,
özellikleri, nedenleri ve çeşitli gelişim alanları hakkında
bilgi verilir.
Psikolojik danışma ve anne-baba eğitimi olarak iki alanda
sürdürülen aile danışmanlığı çalışmalarına her iki alanı da
kapsayan ‘Bilgi Verici Danışmanlık‘ adı ile yeni bir yardım
şekli daha eklenmiştir.( Akt.Özgür, İ.2000)
Bilgi verici danışmanlıkta belli bir özür hakkında, ne olduğu,
nedenleri, özellikleri, gelişim alanları, çocuğun gereksinimleri
hakkında aileye bilgi verilir.Bu süreç içerisinde ailelerin
çeşitli duygu ve tepkilerini yaşamaları sağlanır.Bilgi verici
danışmanlığın bir ‘grup ortamı’ içinde yapılması, ailelerin
birbirleriyle ve danışmanla karşılıklı bilgi, duygu, düşünce ve
deneyim alışverişi yapmalarını ve sorular sormalarını
sağlamaktadır.Anne-babalar arasında böyle bir etkileşimin olması
yalnız olmadıklarını fark etmelerine ve farklı çözüm yollarını
öğrenmelerine de olumlu etki yapmaktadır.
Her üç yaklaşım birbirini tamamlayan bir zincirin halkaları
gibidir. Ailenin varolan durumuna, problemlerine ve
gereksinimlerine bağlı olarak bu yardım yöntemlerinden birisine
veya hepsine başvurulabilir.
Ailenin, aile rehberliği ve danışmanlık hizmetleri ile özel
eğitime muhtaç çocuğu her yönü ile tanımlayıp, kendi
katkılarının nasıl ve ne şekilde olabileceğinin farkına vararak
çaba sarf etmeleri, çocuk ve çevresi için yaşamı çok daha kolay
ve verimli hale getirecektir.