|
Bu grupta
çocuk, dudak, dil, çene ve yüz kaslarını hareketlerini
geliştirmek ve bunların ortak kullanmasını sağlayacak
alıştırmalar yapacaktır. Bunlar emmek, çiğnemek, dudak
ve ağız hareketlerini içeren alıştırmalardır. Bu
alıştırmalara başlamadan önce dikkat edilmesi gereken
önemli bir nokta vardır. Gelişimsel yetersizliği olan
çocukların yeni öğrendiği bir beceri, davranış ve
alışkanlığı hemen edinememeleridir. Çok kolay bir
beceriyi edinmeleri aylar alabilir. Bu nedenle
yetişkinler çok sabırlı olmalıdır.
A. EMMEK
1. Çocuğun
dudağına, çenesine, yanaklarına, burun altlarına
dokunarak uyarıcı verilir. Çocuk uyarıya tepki olarak
ağzını açmaya çalışır.
2. Öğretmen
iki elinin yardımıyla çocuğun ağzını açmaya çalışır.
Dudaklarını alttan üstten tutarak “aç” der. Çocuk buna
karşılık olarak ağzını kapatmak isteyecektir.
3. Kamış
kullanarak emmek. Kamış kullanarak çok soğuk çay ve
limonata verilir. İçeceğin çok keskin kokusu olmalıdır.
Çocuk kamışı ağzında tutamıyorsa kamışın ucu
kalınlaştırılabilir. Alıştırma başında 9 mmlik hortum
kullanılabilir.
B. ÜFLEMEK
Bu bölümde
alıştırmalara geçmeden önce çocuğa derin nefes alıp
vermek, nefes alırken “f ve p” sesini çıkarmak gibi
çalışmalar yaptırılmalıdır. Alıştırmalar kolaydan zora
doğru olmalıdır.
1. Küçük bir
mumu söndürmek, alevi küçük olacak şekilde mum özellikle
küçük seçilmelidir.
2. Küçük
renkli makyaj pamukları araç olarak kullanılabilir.
Pamuk masaya konulur. Çocuk üfleyerek pamuğu hareket
ettirmeye çalışır.
3. Bir kaseye
deterjanlı su hazırlanır. Çocuk kamışla üfleyerek
balonlar yapmaya çalışır.
C. ÇİĞNEMEK
Dili doğru
kullanmak için yapılan tam dil hareketleridir. Çiğneme
dil, dudak ve yanak kaslarının ortaklaşa çalışmasıyla
ortaya çıkan harekettir.
A. Yanak
1. Isırmak,
çocuğa elma ve havuç verilir. Çocuk bunları ısırmaya
çalışır.
2. Sağ ve sol
yanakta çiğnemek, öğretmen bir parça bisküviyi çocuğun
bir yanağının içine koyar. Çocuk dil yardımıyla
bisküviyi yanaktan alır ve çiğner. Aynı çalışma diğer
dudakla da yapılır.
B. Dil
Çiğnemede
dilin önemi çok büyüktür. Bu yüzden dil ile ilgili
alıştırmalara ağırlık verilmelidir.
1. Öğretmen
çocuğun dilinin ucuna bir parça bisküviyi koyar. Çocuk
bisküviyi dili yardımıyla ağzının içine alarak çiğner. 2
. Bir parça
reçel veya fındık ezmesini üst dişleriyle dudak arasına
koyar. Çocuk dili yardımıyla bunu ağzına alır ve çiğner.
B.1. Dilin
Yön Değiştirme Hareketleri
1. Öğretmen
bir parça reçel veya fındık ezmesini yanak içine koyar,
çocuk bunu dili yardımıyla alır ve çiğner.
2. Öğretmen
çocuğa küçük bir lokum parçası vererek çiğnemesini
ister. Lokum yapışkan olduğu için kolayca hareket
ettiremeyecektir. Öğretmen kürdanın ucuna taktığı küçük
bir lokum parçasını tekrar çocuğun ağzına koyar. Çocuk
kürdandan lokumu alıp çiğnemeye çalışır.
B.2. Dil
çıkarım alıştırmaları
1. Çocuğun
dudaklarına reçel sürülür. Çocuk reçeli yalamaya
çalışır.
2. Öğretmen
elinde lolipop tutar. Çocuk dil ucuyla lolipopu yalamaya
çalışır.
3. İçinde
yemek bitmiş kap yalattırılır.
B.3. Dili
İçeri Çekme Çalışmaları
1. Öğretmen
çocuğun dilinin ucuna bir parça bisküvi koyar. Çocuk
dilini içeri çekip bisküviyi yer.
2. Öğretmen
yara bandının birazını çocuğun dilinin ucuna yapıştırır
ve çocuğun dilini dışarı çıkarmaya çalışır.
D. DUDAK
HAREKETLERİ
Hareketin
tekrarı
1. Öğretmen
bu devrede eline bir kukla alır. Çocuk tüm dikkatini
kuklaya çevirir. Öğretmen kuklayı hareket ettirir.
Çocukta aynı hareketleri tekrar etmeye çalışır.
2. Çocuğa
üzerinde çeşitli yüz mimiklerinin resimleri bulunan
kartlar verilir. Çocuk her bir kartı alır ve bakarak
resimdeki hareketleri yapmaya çalışır.
3. Öğretmen
ve çocuk, duvara asılı bir aynanın karşısına dururlar.
Öğretmen dudaklarını çeşitli şekillere sokar. Çocuk
aynada gördüğü hareketleri tekrar etmeye çalışır.
4. Öğretmen
ve çocuk karşılıklı otururlar. Öğretmenin yaptığı gülme,
kızgınlık, somurtma, sırıtma, öpme gibi yüz
hareketlerini çocuk tekrar eder.
5. AĞIZ
KAPATMA ALIŞTIRMALARI
Ağız kapatma,
ağzı kapalı olarak durmak, konuşma için önemli bir
noktadır. Çünkü bazı çocukların normal duruşlarında
ağızları açık kalır. Oysa çocuğun yukarıda anlatılan
alıştırmaları yapabilmesi için ağzını kapatmayı bilmesi
gerekir. Çocuk ağzı kapalıyken çiğneme yapabiliyorsa
dil, çene, dudak fonksiyonlarını daha iyi hissedecektir.
Ağız kapatma işlemini öğretme teknikleri olarak şu
maddeler sıralanabilir.
Öğretmen
küçük bir kağıt parçasını dudaklarının arasına koyar ve
dudaklarının arasında 5-10 saniye kadar tutar. Çocuk
öğretmenini izledikten sonra aynı hareketi yapmaya
çalışır.
Bir
oyuncağa ip bağlanır. Bu tekerleri hareket eden bir
oyuncak olarak seçilmelidir. İpin bir ucuna düğme
bağlanır. Çocuk düğmeyi dişleri ipe dudakları arasına
koyar, dudaklarını sıkıca kapatır. Düğmeyi dudakları ile
çekerek oyuncağı hareket ettirmeye çalışır.
E. AĞIZ
ALIŞTIRMALARI
1. Taklit
etmek:
Öğretmen
çeşitli dudak, dil ve çene hareketleri yapar. Çocuk bu
hareketleri tekrar eder.
Dudak
alıştırmalarında kullanılan ve çeşitli yüz mimiklerini
gösteren kartlar bu alıştırmada da kullanılabilir. Çocuk
yüz mimiklerini taklit eder.
Öğretmen
bir tabağa reçel veya süt koyar. Çocuktan tabaktakileri
yalaması istenir.
2. Yalamak:
Çocuğa
dondurma, lolipop gibi şeyler yalattırılmaya çalışılır.
Çocuk derin
nefes alır, havayı içine çeker, yanaklarını hava ile
şişirmeye çalışır, sonra şiddetle üflemeye çalışır. Bu
hareket ile dil öne ve geriye doğru hareket eder. Bu
alıştırma arka arkaya tekrar ettirilir. Çalışmalar
sırasında alt çene hiç hareket ettirilmemelidir. Açık ve
net konuşabilmek için çocuğun dilini çok iyi kullanmayı
öğrenmesi gerekmektedir.
F. TEMEL
ALIŞTIRMALAR
Aşağıdaki
alıştırmalar daha önceki alıştırmalara temel olacaktır.
Dili diş ve
dudakları arasından çıkarmak.
Dili içeri
çekmek.
Dili ağız
içinde sağa sola hareket ettirmek.
Dilin arka
kısmını yukarı kaldırmak. Alıştırmalar yapılırken çocuğa
zorlama yapılmamalıdır. Sürekli olarak olumlu ve güzel
ilişkiler kurulmalıdır.
G. EK
ALIŞTIRMALAR
1. çeşitli
ses refkesleri kullanmak: bağırmak, yutkunmak,
hapşırmak, hıçkırmak,
2. ağlar gibi
sesler çıkarmak.
3. gülme,
sırıtma, somurtma, üfleme hareketleri yapmak,
Gönderen : Abdullah DEMİR |
