|
Birleşmiş
Milletler Genel Kurulu'nun insan Hakları Evrensel
Bildirisinin devamında yer alan 9 Aralık 1975 tarihli Sakat
Hakları Bildirisi, sakat kişilerin topluma üretken bireyler
olarak katılmaları konusunda olduğu kadar, toplumun
sakatlara karşı yükümlülüklerini de saptamaktır. Birleşmiş
Milletler Genel Kurulu’nun 13 maddeden oluşan 3447 nolu bu
bildirisi şöyledir:
1- "Sakat Kişi"
normal bir ferdi , kişisel veya sosyal yaşayışında kendi
kendine yapması gereken işleri bedensel veya zihinsel
kabiliyetlerinde, kalıtımsal veya sonradan meydana gelen
herhangi bir noksanlık sonucu yapamayan kişidir. |
| |
|
2- Sakat kişiler
bu beyannamede belirtilen haklardan tam olarak
yararlanacaklardır. Bu haklar, sakat kişinin veya ailesinin
sahip olduğu ırk, renk, cinsiyet, lisan, din, siyasal ve
diğer fikirler, milliyet veya sosyal orijin, servet ve doğum
gibi konularda hiçbir ayrıcalık gözetilmeden dünyadaki bütün
sakat kişilere tanınmıştır. |
| |
|
3- Sakat kişinin
insan haysiyetine saygı gösterilmesi onun en doğal hakkıdır.
Fakat kişilerin,sakatlık veya noksanlıklarının sebebi ne
olursa olsun sahip oldukları düzgün yaşama şartlarına mümkün
olduğu kadar normal ölçüde ve çok sahip olmak haklarıdır. |
| |
|
4- Sakat kişiler
de, diğer insanların sahip oldukları medeni ve siyasi
haklara sahiptirler.Akıl Hastalarının Hakları Beyannamesinin
7. maddesinde bu hakların sınırlandırılması ya da
kaldırılması ile ilgili hükümler belirtilmiştir. |
| |
|
5- Sakat
kişilerin mümkün olduğu kadar kendilerine güvenmelerini
sağlayacak tedbirler alınmalıdır. |
| |
|
6- Sakat kişiler
tıbbi, psikolojik ve fonksiyonel tedavi haklarına
sahiptirler. Protez ve ortopedik uygulamalar, tıbbi ve
sosyal rehabilitasyon çalışmaları, eğitim, mesleki eğitim,
staj ve rehabilitasyon, yardım, istişare, plasman
hizmetleri, sakat kişinin kabiliyet ve maharetlerini en
yüksek düzeye çıkaracak ve onların sosyal beraberliğini
hızlandıracak diğer bütün faaliyetler bu maddenin kapsamına
girmektedir. |
| |
|
7- Sakat kişiler
ekonomik ve sosyal güvenlik, düzgün hayat standardı
haklarına sahiptirler. |
| |
|
8- Sakat
kişilerin özel ihtiyaçları, ekonomik ve sosyal planlamanın
her safhasında nazarı dikkate alınmalıdır. |
| |
|
9- Sakat kişiler
aileleriyle veya yakınlarıyla birlikte yaşama ve her türlü
sosyal, yaratıcı ve eğlendirici faaliyete katılma haklarına
sahiptirler. Hiçbir sakat kişi ikamet ettiği çevre
nedeniyle, durumu veya gelişmesi için gerekli isteklerinde
ayrıcalığa tabi tutulamaz. |
|
ğer bir sakatın
muhakkak özel bir müessesede veya çevrede kalması
gerekiyorsa o zaman bu çevrenin, kendi normal yaşıtlarının
kaldığı ve yaşadığı çevreye mümkün olduğu kadar yakın olması
gereklidir. |
| |
|
10- Sakat
kişiler her türlü istismara, ayrılma, kötüye
kullanılabilir ve haysiyet kırıcı yasa ve muamelelere
karşı korunmalıdır. |
| |
|
11- Sakat
kişiler, şahıslarının ve mallarının korunması elzem
olduğu hallerde, yeterli yasal yardımı sağlamaya
muktedir olabilmelidirler. Eğer adli durum
kendi gelişirse o zaman bu kişinin beden veya zeka durumu
tümüyle dikkate alınmalıdır. |
| |
|
12- Sakat
kişiler, haklarıyla ilgili her hususta kendilerine ait
kuruluşlarla her zaman istişarede bulunabilmelidirler. |
| |
|
13- Bu
beyannamede yazılı olan haklar, mümkün olan her türlü uygun
vasıtayla sakat kişilere ve ailelerine tam olarak
duyurulmalıdır |